- تعداد نمایش : 49
- تعداد دانلود : 55
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2041
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8273
سال : 19
شماره : 6
شماره پی در پی : 124
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 6،
،
شماره پی در پی 124
بررسی و تحلیل امثال و حکم منثور به مثابه ژانر همراه با تحلیل هنرسازه های آن
صفحه
(179
- 200)
ساغر سلمانینژاد مهرآبادی (نویسنده مسئول)، علیرضا فولادی ، فاطمه پوررضایی
تاریخ دریافت مقاله
: فروردین 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: امثال و حکم با پیشینه پربار آن در پندنامه ها از دیرباز مورد توجه بوده و بطور کلی از مثل و حکم بوجود آمده است. مثل یا دستان، هرگفتار کوتاه و شایع و معمولاً در قالب بیانی کلیشه ای و بیانکننده حالتی نمادین با معنایی عمیق و اندرزگونه و دارای مصادیق متعدد است که موضوع یا رویداد مورد مجادله و بحث را به آن تشبیه میکنند، «حکم؛ جمع حکمت ها به پندها، نصیحتها یا سخنان اخلاقی میگویند که عمل به آن موجب رستگاری میشود». ژانر یکی از اقسام جدید علوم ادبی است که موضوع اصلی آن طبقه بندی کردن آثار ادبی از نظر ماده و صورت در گروههای محدود و مشخص است.
روشها: روش استفاده شده در این پژوهش روش توصیفی و تحلیلی است. در این راستا این سؤال طرح شد که آیا امثال و حکم ویژگیهایی دارند که بتوان آنها را در دسته بندیهای انواع ادبی و ژانر قرار داد و اگر پاسخ مثبت است این ویژگیها کدامند و چه سازه هایی در این آثار وجود دارد که میتوان بر این اساس آنها را بعنوان ژانر قلمداد کرد؟
یافته ها: در این پژوهش علاوه بر استخراج نشانه های ژانر، همچنین مبنای زیباشناختی امثال و حکم با مقایسه آماری بیان شده است و نشان داده شده است کدامیک از هنرسازه ها در امثال و حکم، بسامد بیشتر، کدامیک بسامد کمتری دارند و چگونه هنرسازه ها بر فرم و صورت ادبی تأثیر میگذارند.
نتیجه گیری: طبق بررسیها و یافته های این پژوهش، براساس تطبیق ویژگیهای ژانر در امثال و حکم میتوان آن را با داشتن قدمت و پیشینه، داشتن لحن و شیوه ارائه، ژانر معرفی کرد. علاوه بر آن با تحلیل هنرسازه های امثال و حکم دهخدا از دیدگاه بلاغت دریافتیم که، اساس هنرسازه ها، موسیقی، آرایه های ادبی و دیگر ترکیبات در سایه است که موجب برجسته سازی واژگان، تصاویر و مضامین جمال شناسانه میشود.
کلمات کلیدی
سبکشناسی
, نوع ادبی
, هنر سازه
, امثال و حکم
- افلاطون، 1353. «جمهوری». ترجمه محمد حسن لطفی، تهران: انتشارات ابن سینا.
- انوری، حسن. 1382. «فرهنگ فشرده سخن». چ2. تهران: سخن.
- باختین، میخائیل، ۱۳۹۵. «جستارهایی در باب ژانرهای گفتاری و دیگر نوشته ها». ترجمه: محمد نبوی. تهران: نشر نی.
- بهمنیار کرمانی، احمد. 1381. «داستان نامه بهمنیاری». چ3. تهران: دانشگاه تهران.
- تودوروف، تزوتان1387. «نظریه ادبی متنگرا». ترجمه: کیانوش حمیدی. تهران: مرکز.
- تولان مایکل جی. 1383. «درآمدی نقادانه و زبان شناختی بر روایت». ترجمه ی ابوالفضل حرّی، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
- جوادی، حسن. 1384. «تاریخ طنز در ادبیات فارسی». تهران: انتشارات کاروان.
- داد، سیما. (1371). «فرهنگ اصطلاحات ادبی» (واژه نامه ی مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی به شیوه ی تطبیقی و توضیحی) تهران: مروارید.
- دوبر هدر. 1389. «ژانر(نوع ادبی)». ترجمه فرزانه طاهری، تهران: انتشارات مرکز.
- دهخدا، علی اکبر. 1363. «امثال و حکم». چ4. تهران: چاپخانه ی سپهر.
- دهخدا، علی اکبر. 1345. «لغت نامه فارسی». تهران: دانشگاه تهران.
- زرین کوب، عبدالحسین. 1369. «ارسطو و فن شعر». تهران: انتشارات امیرکبیر.
- ژنت، ژرار ۱۳۹۱. مقدمه ای بر میانمتنیت. ترجمه: فتاح محمدی. تهران: حوض نقره.
- شریفی، فرج الله. 1381. «گزیده و شرح امثال و حکم دهخدا». چ2. تهران: هیرمند.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا. 1368. «موسیقی شعر». تهران: سخن.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا. 1391. «رستاخیز کلمات». چ2( متن گسترش یافته و تجدیدنظرشده )، تهران: آگاه.
- شمیسا، سیروس1376.« نگاهی تازه به بدیع». چ9. تهران: فردوس.
- شمیسا، سیروس. 1383. «نگاهی تازه به بدیع». چ14. تهران: فردوس.
- شمیسا، سیروس. 1385. «نقد ادبی». تهران: میترا.
- شمیسا، سیروس. 1399. «نقد ادبی». چ1. تهران: چاپخانه تقویم.
- شمیسا، سیروس. 1400. «بیان و معانی». چ5. تهران: میترا.
- طالبیان، یحیی (1391). کاریکلماتور در گسترۀ ادبیات فارسی. چ1: تهران: فصل پنجم.
- فرو، جان. 1391. «ژانر». ترجمه ی لیلا میرصفیان. اصفهان: کنکاش.
- قیس رازی، شمس الدین محمد. 1338 «المعجم فی معاییر اشعار العجم»، به تصحیح محمد بن عبدالوهاب قزوینی با مقابله مدرس رضوی، چ 1. تهران: دانشگاه تهران.
- قیس رازی، شمس الدین محمد. 1369 «المعجم فی معاییر اشعار العجم»، به کوشش ناصرالدین شاه حسینی، تهران.
- مختاری اردکانی، محمدعلی. 1384. «مقایسه و مقابله کلمات قصار طنزآمیز در فارسی و انگلیسی»، کرمان: انتشارات شهید باهنر کرمان.
- ملاح، حسین علی. 1363. «حافظ و موسیقی»، تهران: انتشارات هیرمند.
- میرصادقی. جمال 1376. «عناصر داستان»، تهران: انتشارات سخن.
- همایی، جلال الدین. 1373. «فنون بلاغت و صناعات ادبی». چ10. تهران: چاپخانه ی ستاره.
- مقاله ها:
- بیات، سعیدرضا. 1384. «تصحیح بعضی از منابع و مآخذ امثال و حکم»، ادبستان فرهنگ و هنر. ش38. ص51-68.
- بهمنیار کرمانی، احمد. 1328، مثل، مجله ی یغما، سال دوم، شماره 1 (فروردین ماه) صص3-6.
- تسلیم جهرمی فاطمه، یحیی طالبیان. 1389. « بررسی رابطه امثال و حکم با کاریکلماتورها»، نثر پژوهی ادب فارسی( ادب و زبان).
- تسلیمی، جهرمی، فاطمه و طالبیان، یحیی. 1389. « بررسی رابطه امثال و حکم با کاریکلماتورها»، پژوهی ادب فارسی( ادب و زبان). دوره جدید، ش27( پیاپی24)، 227-250.
- حیدری نوری، رضا و خراسانی، صائمه. 1398. «بررسی عوامل تأثیرگذار در تعیین نوع ادبی (ژانر) ». فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). ش3 (پیاپی 45)، 129-152.
- ذوالفقاری، حسن. 1384. «یاد یاران (علی اکبر دهخدا)». رشد آموزش زبان و ادب فارسی. ش 76، ص10-15.
- فولادی، علیرضا و فراهانی، رقیه. 1399. «روش ها و انگیزه های تحوّل انواع ادبی». فصلنامه علمی کاوش نامه. ش47. ص226-189.
- نگهداری، حامد. 1396. «تحلیل زیرساخت امثال و حکم دهخدا بر مبنای حکایات». کنفرانس بین المللی ادبیات و زبان شناسی. دوره ی برگزاری: 2.
- وبستر، راجر. 1383. «روایت و زبان». ترجمه فرزانه طاهری، مجله ادبیات داستانی، سال یازدهم. ش82. مرداد و شهریور.